باز پس گرفتن مهریه
مهریه یکی از حقوق قطعی زن در عقد نکاح است که هم در شرع و هم در قانون ایران به رسمیت شناخته شده است. با این حال، در جریان زندگی مشترک یا حتی هنگام جدایی، بسیاری از زنان تصمیم میگیرند که به دلایل مختلف مانند حفظ زندگی زناشویی، کاهش اختلافات یا تسریع در روند طلاق، از بخشی یا تمام مهریه خود صرف نظر کنند. این موضوع پرسشی مهم را به وجود میآورد: شرایط بخشش مهریه چیست و آیا زن میتواند بعد از بخشیدن مهریه دوباره آن را مطالبه کند؟
بخشش مهریه در حقوق ایران به چند صورت انجام میشود که هرکدام شرایط و پیامدهای متفاوتی دارند. اگر بخشش بهصورت ابراء (بخشیدن کامل دین در دفتر اسناد رسمی) انجام شود، دیگر امکان مطالبه وجود ندارد. اما اگر بخشش به شکل هبه یا توافق غیررسمی باشد، زن در شرایطی میتواند به آن رجوع کند و دوباره مهریه را مطالبه نماید. بنابراین، پاسخ قطعی وجود ندارد و همه چیز به نوع و نحوه بخشش بستگی دارد.
انواع بخشش مهریه جهت بازمطالبه مهریه
ابراء مهریه
ابراء در حقوق یعنی زن به طور رسمی اعلام کند که مهریه خود را بخشیده و دیگر هیچ ادعایی در این زمینه ندارد. این نوع بخشش معمولاً در دفتر اسناد رسمی ثبت میشود و غیرقابل رجوع است. یعنی زن حتی اگر بعداً پشیمان شود، دیگر امکان مطالبه مجدد ندارد.
هبه مهریه
در این حالت زن مهریه خود را مانند یک هدیه به مرد میبخشد. بر اساس قانون، در هبه (بخشش) زن میتواند در شرایط خاص از تصمیم خود برگردد، مگر اینکه مرد مهریه بخشیده شده را به دیگری منتقل کرده یا آن را مصرف کرده باشد.
بذل مهریه در طلاق خلع یا مبارات
در برخی طلاقها (خلع یا مبارات)، زن برای جدایی حاضر میشود مهریه خود را به شوهر ببخشد. در این حالت زن تا پایان عده میتواند از بذل مهریه رجوع کند و دوباره آن را مطالبه نماید. اما بعد از پایان عده، حق رجوع از بین میرود.
روشهای بخشش مهریه در بازمطالبه مهریه
بخشش شفاهی
گاهی زن فقط به صورت شفاهی اعلام میکند که مهریهاش را بخشیده است. این نوع بخشش از نظر حقوقی سندیت ندارد مگر اینکه مرد بتواند با شاهد یا دلایل کافی آن را اثبات کند. بنابراین در بیشتر موارد، زن میتواند دوباره مهریه را مطالبه کند.
بخشش مکتوب (دستنویس یا توافقنامه)
اگر زن و مرد توافقنامهای دستنویس یا غیررسمی تنظیم کنند، این نوشته میتواند در دادگاه به عنوان دلیل مورد بررسی قرار گیرد. با این حال، چون سند رسمی محسوب نمیشود، زن در بسیاری از موارد امکان رجوع دارد؛ مگر اینکه دادگاه آن توافق را معتبر بشناسد.
بخشش در دفتر اسناد رسمی
معتبرترین و قطعیترین روش بخشش مهریه، ثبت آن در دفتر اسناد رسمی است. در این حالت زن با امضای سند رسمی، اعلام میکند که مهریهاش را بخشیده و دیگر حق مطالبه ندارد. این نوع بخشش غیرقابل رجوع است و دادگاه هم آن را معتبر میشمارد.
برای آشنایی با نرخ انواع دیه در سال ۱۴۰۴ و قوانین مربوطه، این مقاله اطلاعات کاملی را در اختیار شما قرار میدهد.
نمونههای کاربردی برای درک بهتر
- مثال اول: زنی در دعوای خانوادگی اعلام میکند مهریهاش را بخشیده است اما هیچ سندی وجود ندارد. در این حالت او هنوز میتواند به دادگاه مراجعه و مهریه را مطالبه کند.
- مثال دوم: زنی در زمان طلاق خلع، مهریهاش را بذل کرده و سپس در دوران عده پشیمان میشود. او میتواند به دادگاه مراجعه و از بذل رجوع کند.
- مثال سوم: زنی در دفترخانه اسناد رسمی، مهریهاش را ابراء کرده است. در این حالت هیچ راهی برای مطالبه مجدد وجود ندارد.
آیا بخشش مهریه در دوران بارداری معتبر است؟
زن میتواند در هر زمانی از زندگی مشترک، حتی در دوران بارداری، مهریه خود را ببخشد. اما نکته مهم این است که این بخشش باید با میل و رضایت کامل خودش انجام شود.
گاهی پیش میآید که زن در دوران بارداری به خاطر شرایط روحی یا فشار خانواده و همسر، تصمیم میگیرد مهریه را ببخشد. اگر بعدها ثابت شود که این تصمیم از روی اجبار یا بدون آگاهی کامل گرفته شده، دادگاه میتواند آن بخشش را باطل کند و زن دوباره حق مطالبه مهریه را خواهد داشت.
به طور خلاصه:
- اگر بخشش مهریه در بارداری آزادانه و با رضایت زن انجام شود، معتبر است.
- اگر بخشش با اجبار یا تهدید همراه بوده باشد، زن میتواند در دادگاه آن را باطل کند و دوباره مهریهاش را مطالبه نماید.
تفاوت بخشش مهریه با بذل مهریه در طلاق
خیلیها فکر میکنن بخشش مهریه و بذل مهریه یک چیزه، اما در واقع فرق دارن:
- بخشش مهریه: یعنی زن از روی میل خودش، بدون اینکه بحث طلاقی در میان باشه، همه یا بخشی از مهریه رو به همسرش میبخشه. این کار میتونه در دوران زندگی مشترک یا هر زمان دیگه اتفاق بیفته.
- بذل مهریه: مخصوص زمانی هست که زن میخواد طلاق بگیره و به همین دلیل در قالب طلاق خلع یا مبارات، تمام یا بخشی از مهریه رو میبخشه تا مرد هم با طلاق موافقت کنه.
خلاصهاش اینه که:
- بخشش مهریه = در طول زندگی مشترک، بدون ارتباط به طلاق.
- بذل مهریه = فقط موقع طلاق و برای گرفتن رضایت شوهر.
شرایط قانونی بخشش مهریه در ایران
بخشش مهریه در قانون ایران امکانپذیر هست، اما برای اینکه معتبر باشه باید چند شرط مهم رعایت بشه:
- رضایت کامل زن
زن باید با اختیار و بدون هیچ اجبار یا تهدیدی مهریه رو ببخشه. اگر بعداً ثابت بشه تحت فشار بوده، بخشش باطله. - اهلیت (عاقل و بالغ بودن زن)
زنی که مهریه رو میبخشه باید عاقل و بالغ باشه و درک درستی از کاری که انجام میده داشته باشه. - مشخص بودن مهریه
مقدار یا نوع مهریه باید کاملاً معلوم باشه (مثلاً ۱۰۰ سکه یا یک ملک مشخص). - ثبت بخشش به شکل معتبر
بهتره بخشش مهریه در قالب یک نوشته رسمی یا در دفترخانه ثبت بشه تا بعداً قابل اثبات باشه.
برای دریافت مشاوره در مطالبه ی مهریه با سایت نیکاوا در ارتباط باشید.
